Site Overlay

Magiczne światy powieściowe Olgi Tokarczuk

Każdy, kto funkcjonuje choć trochę w kulturze masowej słyszał nazwisko Olga Tokarczuk. Tę urodzoną w niewielkim Sulechowie pisarkę poznał cały świat dzięki otrzymanej przez nią w 2018 roku Literackiej Nagrodzie Nobla. Twórczość tej artystki wywołuje w polskim społeczeństwie większe lub mniejsze kontrowersje, jednak obok dzieł autorki ”Ksiąg Jakubowych”, ”Biegunów” czy surrealistycznej powieści ”Prawiek i inne czasy” na pewno nie można przejść obojętnie.

Realizm magiczny w polskim wydaniu

Światy wykreowane przez Olgę Tokarczuk nie poddają się żadnym miarom ani logicznym analizom. Bohaterowie powieści tej pisarki funkcjonują w rzeczywistościach, które nie mieszczą się w kategoriach racjonalnego myślenia. Każdy czytelnik musi dać porwać się światom, które żyją własnym życiem. Podobne zabiegi, choć na mniejszą skalę, możemy dostrzec w poezji tworzącego w dwudziestoleciu międzywojennym Bolesława Leśmiana. On, podobnie jak Tokarczuk, nadaje rzeczywistości metafizycznego wymiaru, natura tworzy osobny byt, który myśli, ocenia i czasami skazuje człowieka na karę. Źródła takiego pomysłu na tworzenie często upatruje się w witalistycznej filozofii francuskiego myśliciela Henryka Bergsona, który jest twórcą pojęcia ”elan vital”, czyli siły życiowej, energii kosmicznej, która ożywia nawet to, co człowiekowi wydaje się martwe. Tak dzieje się w przypadku powieści ”Prawiek i inne czasy”, w której tytułowy Prawiek to mała wieś położona prawdopodobnie gdzieś w Polsce centralnej. Posługując się losami rodziny Niebieskich i Boskich, Tokarczuk mówi o uniwersalnych prawdach kierujących ludzkim losem. Opowiada o roli przypadku, wpływie pomyłek i błędnych decyzji jednostek na dzieje wielu ludzi. Mała wioseczka Prawiek staje się metaforą wielkiego świata, który zdaje się ignorować pragnienia poszczególnych bohaterów.

Powieść Olgi Tokarczuk na ekranach kin


O wielkości i uniwersalizmie powieści Olgi Tokarczuk świadczy też fakt, że rok przed przyznaniem jej Nagrody Nobla, Agnieszka Holland wraz z córką Kasią Adamik stworzyły film ”Pokot” na podstawie tekstu ”Prowadź swój pług przez kości umarłych”. Bohaterka zarówno powieści, jak i filmu, staje po stronie natury, broni zwierząt, które w obliczu bestialstwa ludzi zdają się nie mieć obrońcy. Staje się nim doświadczona już przez życie Janina Duszejko, która nawet za cenę zdrowia, życia i wolności broni przyrody. Film odniósł wielki sukces, a nazwisko Tokarczuk stało się bardzo popularne, a jej dzieła niezwykle poczytne. Literacka Nagroda Nobla była tylko przypieczętowaniem tego, co wszyscy wiedzieliśmy już dawno. Mianowicie tego, że ta polska pisarka posiada wielki talent artystyczny, potrafi mówić o świecie i człowieku w sposób nie tylko poetycki, ale też mądry i prawdziwy.